Hôm nay Thứ bảy, ngày 23/08/2014,

Thường thức Y khoa

HẸP HẬU MÔN

Thứ hai, 06/08/2012, 18:50 GMT+7

Hẹp hậu môn là gì?

Hẹp hậu môn là tình trạng  hậu  môn  không  thể  mở  ra  hết  để  tống  phân  ra  ngoài. 

Hẹp  hậu  môn  có  nhiều nguyên nhân, được  quan  tâm  nhiều  nhất  là  hậu quả của những sai sót  trong  điều  trị  các  bệnh  ở  hậu  môn-trực  tràng, đặc  biệt là sau điều trị bệnh trĩ  bằng  bôi  hoặc  đắp  thuốc  gia truyền.

 

 

 

Nguyên nhân

Nguyên nhân của hẹp hậu môn là do thương tổn ở trong hậu môn-trực tràng hay ở  xung quanh hậu môn.

Thương tổn có thể lành tính hay ác tính.

- Thương tổn lành tính: dị dạng bẩm sinh, chấn thương, chiếu xạ, nhiễm trùng... Trong  những trường hợp này, da xung quanh lỗ hậu môn mềm mại bị thay thế bằng mô xơ  cứng và các cơ thắt hậu môn cũng bị xơ hóa một phần hay toàn bộ làm cho lòng ống  hậu môn và lòng trực tràng không dãn nở ra được.

- Tổn thương ác tính: các u của thành ruột và của các tạng nằm cạnh hậu môn-trực  tràng (như cơ quan tiết niệu-sinh dục). Các tổn thương này làm hẹp lòng hậu môn-trực  tràng.

+ Dị dạng bẩm sinh

Gặp ở trẻ em sơ sinh bị dị dạng hậu môn-trực tràng, tỉ lệ nam/nữ là  3/1 và phần lớn hẹp ở vùng ống hậu môn.

Dị dạng này thường kết  hợp với các dị dạng khác như dị dạng xương cùng, bệnh tim bẩm  sinh, lỗ đái lệch thấp, dị dạng thận...

+ Chấn thương

Nguyên nhân  từ các phẫu  thuật vùng hậu môn-trực  tràng  là  thường gặp nhất.

Biến chứng hẹp hậu môn thường gặp ở Việt  Nam  là do bôi hay đắp  lá  thuốc  theo kiểu gia  truyền.

Giao  hợp qua đường hậu môn  làm rách hay gây ra những vết  trầy  sướt ở niêm mạc hậu môn-trực tràng, tạo nên một sẹo vòng làm  hẹp hậu môn.

+ Chiếu xạ vùng chậu

Sau chiếu xạ vùng chậu thường xảy ra các thương tổn như viêm hậu môn-trực  tràng, loét trực tràng, rò trực tràng-âm đạo, hẹp hậu môn-trực tràng.

+ Viêm

Viêm là nguyên nhân được nhắc đến nhiều nhất trong các nguyên nhân gây hẹp hậu  môn.

Nứt hậu môn mạn tính có thể gây hẹp ống hậu môn do cơ thắt trong bị xơ  hóa.

Những bệnh nhân lạm dụng thụt tháo bằng nước hay dầu cũng có thể bị  hẹp hậu môn.

Triệu chứng

Triệu  chứng  của  hẹp  hậu  môn  thường  không  tương  xứng  với  thương tổn, đa số than phiền là thường xuyên bị táo bón,  trước khi đại tiện đau quặn bụng, khi đại tiện phải rặn  nhiều và đau tức ở hậu môn.

Một số khác có triệu chứng  chảy máu khi đại tiện, phân nhỏ dẹt.

Bệnh nhân  thường phải dùng  thuốc xổ với  liều  tăng dần,  hay phải thụt tháo để dễ đại tiện.

Trong những trường hợp hẹp do phẫu thuật ở vùng hậu môn- trực tràng hay bôi thuốc gia truyền, hậu môn bị biến dạng trầm  trọng (Hình 1).

Thăm trực tràng là động tác bắt buộc vì nó giúp  ích nhiều cho chẩn đoán.

Điều Trị

Thái độ xử trí và phương pháp điều trị phụ thuộc vào vị trí hẹp, mức độ nặng nhẹ của  thương tổn và nguyên nhân gây hẹp.

- Hẹp do bệnh ác tính thường được xử trí bằng cách cắt bỏ.

- Hẹp lành tính, nếu nhẹ và nhất thời thì đa số đáp ứng với điều trị nội khoa và xử trí tại  chỗ. Với những trường hợp hẹp nặng do chấn thương hay biến chứng sau điều trị thường  phải dùng đến phẫu thuật .

Điều trị không phẫu thuật

- Dùng thuốc nhuận tràng, thuốc làm tăng khối lượng phân.

- Bơm dầu nhờn vào trực tràng.

- Thụt tháo phân.

- Nong hậu môn bằng tay thường được sử dụng cho những hẹp ở thấp. \

Với những hẹp ở cao hay ở đoạn cuối trực tràng, nong bằng que nong kim loại Hegar, dụng cụ nong cao su, nòng ống soi. Thời gian nong kéo dài nhiều tháng, tăng dần kích thước dụng cụ nong để chỗ hẹp dãn ra từ từ.

Thủ thuật nong được sử dụng nhiều cho các trường hợp hẹp sau điều trị bệnh trĩ bằng đắp thuốc tại chỗ hay sau phẫu thuật cắt trĩ vòng.

Điều trị bằng phẫu thuật tạo hình hậu môn

Tạo hình hậu môn với mục đích là mở rộng hậu môn bằng cách cắt cơ thắt trong và tạo hình hậu môn bằng các phương pháp như  tạo hình vạt da trượt kiểu Y-V (Hình 2), V-Y, vạt hình ngôi nhà, vạt da xoay kiểu chữ S (Hình 3)...

 

Phòng ngừa

Do hẹp hậu môn sau điều trị trĩ bằng bôi thuốc gia truyền hiện nay gặp khá nhiều, các phương  tiện truyền thông y tế cần giải thích cho người dân thấy những tác hại của việc điều trị ở những  nơi không phải là cơ quan y tế chính thống.

Để phòng ngừa hẹp hậu môn do chấn thương hay phẫu thuật vùng hậu môn-trực tràng, phải  hết sức tránh tạo các tổn thương rộng ở vùng hậu môn và xung quanh.

- Khi phải cắt lọc thì chỉ cắt lọc tối thiểu, không cắt mô quá dầy.

- Khi khâu, khâu bằng chỉ tan, đường khâu không được căng sau khi đã cầm máu cẩn thận.

- Khi cắt bỏ mô xơ quanh đường rò để điều trị rò hậu môn, không được cắt quá rộng rãi làm  mất nhiều mô.

 

 

Websuckhoe.vn ( Theo BS Dương Phước Hưng - Bệnh viện ĐHYD TP.HCM )




Viết Phản hồi :

 


 
Bộ gõ : Off Telex VNI